شهر باستانی سی نیز
سينيز يكي از محوطه هاي تاريخي – باستاني قسمت شمالي استان بوشهر است ،تل و تپه هاي بجا مانده از شهر تاريخي سينيز (شينيز)در بندر امام حسن و حومه (حصار،گاودار،بنه احمدون) است
آنچه شواهد تاريخي بخصوص روايت فتح سي نيز توسط اعراب تازه مسلمان نشان مي دهد اين است كه سي نيز پس ازارجان بزرگترين و مشهورترين و قديمي ترين شهر اين ناحيه بوده است.از سي نيز در سده هاي مختلف مورخان و جغرافيا نويسان بسياري يا ديدن كرده اند و يا اطلاعات زمانه خود را راجع به آن شهر مهم به رشته نگارش در آورده اند
.سي نيز شهري دانشگاهي وداراي مراكز علمي مهم آن روزگار بوده است .سي نيز از لحاظ صنعت (كارگاه هاي پارچه بافي و توليد روغن چراغ )نفت و همچنين تجارت وبازرگاني و دريانوردي پيشتاز بوده است .
بنادر پيش از دوره ساسانياحمد اقتداري از محققان معاصر معتقد است:((بنادر مهروبان وسي نيز منضمات ريشهر باستاني يا ريو اردشير كهن بوده اند و براي رسيدن به اين آثار باقي مانده از آنها بايد ((سواحل شرقي بندر ماشهر ))را مطالعه نمود و بنادر مهروبان قديم (قريه شاه عبد الله )و سينيز (امام حسن )و خود بندر ديلم و روستاهاي ليراوي نشين حومه و اطراف آن بخصوص روستاهاي شمال غرب آن را معاينه و تحقيق نمود تا بتوان مراكز آباداني و بنادر تجاري روزگاران پيش از ساساني و دوران ساسانيان و اوايل دوره اسلامي را كه با فاصله زماني كم وبيش طولاني يكي بعد از ديگري آبادان بوده و به علل گوناگون از ميان رفته اند بازشناخت))
دانشكده سي نيز در دوره ساسانيان بخوبي بر ما روشن است كه در دوره ساسانيان در كنار اهالي بومي زرتشتي منطقه گروه هاي زيادي از مسيحسيان نيز در اين جامعه زندگي كرده اند ،تلاقي دو فرهنگ ايراني و يوناني(رومي)و نزديكي اين منطقه به دو مركز بزرگ علمي ايران ((جندي شاپور))و ((ريشهر))و دوره ساسانيان باعث شد كه سي نيز هم در جايگاه بلندي از علم ،فرهنگ وتمدن قرار گيرد .ابن حوقل در سال 350 هـ ق از يك مركز علمي (دانشگاه و كتابخانه بزرگ در سي نيز(شينيز )در نواحي ارجان مربوط به قبل از اسلام خبر داده است.و استخري نيز مي نويسد : ((در ناحيه شاپور تصوير تمام شاهان و بزرگاني كه بين ايرانيان معروف هستند ونقش تمامي محافظان آتش و موبدان بزرگ وديگران بر كوه رسم شده است. تصوير آنان در طومارها ثبت گرديده ،اين طومارها را كساني كه در نقطه اي از ((ارجان))معروف به ((قلعه شينيز))زندگي مي كنند نگهداري مي نمايند.اين دو سند مي تواند نشانگر توسعه علمي اين ناحيه در دوره ساسانيان باشد.شهر جندي شاپور در (خوزستان ) توسط شاپور اول(فوت272-241 جلوس)در مركز علمي آن توسط شاپور دوم (فوت 379-309 جلوس)بنيان گذاشته شده در ريشهر ميانه مرز خوزستان و فارس احتمالا همزمان با همان مركز علمي (دانشگاه )جمعي از دانشمندان ريشهري با خط گشتگ(چستك)و با حروف رمزي ،علوم پزشكي ،ستاره شناسي و فلسفه را به رشته تحرير در مي آورند و حفظ مي كردند .ما آثاري از حفظ ماندن خط فارسي پهلوي (ساساني)را در دوره آل بويه بر روي سكه هاي آنها مي بينيم .اگر چه بر ما معلوم نيست دانشگاه و كتابخانه بزرگ شي نيز همزمان با دو مركز علمي جندي شاپور و ريشهر فعال بوده و يا بعد از افول ريشهر در دوره بهرام پنجم(439-420 م )چرا كه از سويي ديگر مي توان حدس زد با آغاز رشد ارجان در دوره قباد اول (531-488 م )مركز علمي شي نيز جايگزين مركز علمي ريشهر شده باشد .
بنيانگذاري سي نيز به احتمال قوي شهر سي نيز حداقل 1000 سال پيش از اسلام ،بنيانگذاري شده باشد مي توان پذيرفت كه در دوره هخامنشيان آغاز شكوفايي اين شهر بوده است و اوج رونق اين شهر در دوره ساسانيان و قرون اوليه اسلام مي باشد .
وضعيت دريايي !يكي از نكته هاي جالبي كه باعث عمران بنادر و ايستگاه ها و خورهاي خليج فارس در دوره ساسانيان و بعد از آن بوده است چگونگي دريا پيمايي كشتيهاي مسافر بري ، تجاري و نظامي بوده است .تا پيش از كشف قطب نما تمام كشتيها در نوار ساحلي تردد مي نمودند .كشتيهايي كه ميانه چين- هند وبنادر ايران رفت وآمد د اشتند الزاما از مسير خود از كنار بنادر سيراف وجنابا، سي نيز و ماهرويان عبور مي كردند .